27 Haziran 2016

Kaplin ve Keçe

KAPLİN   NEDİR ?

 

 image002 Günümüzde, teknolojik rekabet ortamında imalatçılar sadece kendi konularında uzmanlaştıkları oranda kalitelerini arttırabilmekte, o konuda derinlemesine araştırma yaptıkça yenilenip iş hacimlerini büyütebilmektedirler. Bundan dolayıdır ki motor imalatçıları sadece motor, pompa imalatçıları sadece pompa,kompresör imalatçıları kompresör imal etmekte; uzman bir firmada imal edilmiş elektrik motorunu bir başka uzman firmada imal edilmiş pompaya bağlamak içinKAPLİN ihtiyacı doğmaktadır. Tabii ki bu kaplin imalatçısının da uzman olması beklenmektedir.  image004

image006

Kaplin bir güç kaynağında üretilen dönme hareketini ve dolayısıyla momenti bir başka sisteme (makine, pompa, redüktör, konveyor vb) aktarma elemanıdır. Bu görevi yapan bir kaplin aynı zamanda:

1-Güç kaybına veya balanssızlık sebebiyle arızaya sebep olmamalı
2-Sistemde oluşabilecek vibrasyonları,vuruntuları.gerisindeki motora geçirmemeli
3-Sistem sıkışma veya kırılma sebebiyle arızalandığında motoru korumak üzere kırılarak sigorta görevi yapmalı
4-Sistem normal çalıştığı sürece uzun yıllar bozulmadan kırılmadan ve minumum bakım gerektirecek şekilde ölçülendirilmiş,dizayn edilmiş ve uygun malzemelerden imal edilmiş

olmalıdır.

 

DSC_0097 DSC_0096 DSC_0095

 

 

 

NERELERDE KULLANILIR

 

 image008  image010  image012
EKSENEL KAÇIKLIK AÇISAL KAÇIKLIK YATAY KAÇIKLIK
EVET EVET

EVET

 

 

image014

 

KAPLİN SEÇİMİ NASIL YAPILIR?

1-Kaplin Büyüklüğünün Seçimi

Bir motorun veya motorla tahrik edilen bir redüktörün ortaya çıkarttığı burulma momenti aşağıdaki formülle hesaplanır:

Burulma momenti   =  (Motor Gücü / Kaplinin ihtiyaç duyulduğu milin dönme hızı) x 9550

Bu formülde 9550 rakamı sabit bir sayıdır

Motor gücü kilowatt olarak alınır

Milin dönüş hızı dakikadaki devir sayısıdır

Burulma momentinin birimi nM (Newtonmetre) olarak elde edilir.

 

Kapline sadece motor çıkışında değil bazen redüktör çıkışında ihtiyaç duyulur ki bu noktada üretilenburulma momentinin hesabında motor gücü ve defalarca düşürüldükten sonraki devir formüle konmalıdır.

 

image016

Seçilecek olan kaplin yukarıdaki formülle bulunan burulma momentinden daha yüksek bir burulma momentini karşılayabilmelidir.Çünkü bir kaplin çalışırken sistemin çok fazla durup kalkması veya ortamın aşırı sıcak olması veya sistemin aşırı darbeli çalışması kaplinin ömrünü hızla kısaltmaktadır.Bütün bu ortam ve çalışma şartları birer katsayı olarak yukardaki burulma momenti ile çarpılarak kaplinin dayanması gereken TORK’u ortaya çıkarır.

 

TORK=Burulma momenti x A x B x C

Formülde A ,B,C harfleriyle verilen çalışma katsayıları tecrübeler neticesinde rakamsal olarak aşagıdaki tablolarda verilmiş olup, kullanıcı ortam ve çalışma şartlarına uygun rakamı seçerek TORK’u bulabilir.

 

 

Elastik parçaların çalışma sıcaklıkları
Min Max
Normaleks 20 C 120 C
Nitroleks 10 C 100 C
Polileks -40 C 110 C
Pivileks -20 C 70 C

 

Sıcaklık faktörü: A
-30 C – +30 C arası 1
+30 C – +50 C arası 1,3
+50 C – +70 C arası 1,5
+70 C – +80 C arası 1,8
+80 C – +100 C arası 2

 

Yük faktörü : B
Yük Katsayı Bu guruptaki makinalar
Hafif Yük 1,1 Ahşap işleme tezgahları
Kepçeli elevatörler
Hafif sıvı mikserleri Ambalaj makinaları
Orta Ağır Yük 1,3 Çamaşır makinaları
Tel çekme tezgahları
Paletli çekiciler
Hafif merdaneli taşıyıcılar
Tekstil ve dokuma tezgahları
Gıda makine,kırıcı ve mikserleri
Takım tezgahları
Sac bükme ve kesme tezgahları
Plastik kırma makinaları
Ekstruder ve enjeksiyon tezgahları
Santrifüj pompalar
Vinç sistemleri ,asansörler
Beton mikserleri
Santrifüjler
Hafif parça taşıyan zincirli veya çelik bantlı veya kayışlı konveyörler
Helezon taşıyıcılar
Zincirli hatlar
Kauçuk valsleri ve mikserleri
Fanlar ve vantilatörler
Ağır Yük 1,8 Ekskavatörler ve sondaj sistemleri
Ağır parça taşıyan konveyörler
Jenaratör ve konvertörler
Kırıcılar
Tuğla presleri
Yürüyüş bantları
Ahşap bıçkıları
Kaynak jeneratörleri
Pistonlu ve paletli pompalar
Lastik yoğurma tesisleri ve ekstruderleri
Kağıt imalat tesisleri
Çekiçler
Presler ve dövme presleri
Planyalar
Kontinu döküm tesisleri
Kompresörler
Kabuk soyma tamburları
Taş ,toprak tesisleri
* Tahrik grubunun pistonlu motor olması durumunda yukardaki katsayılar 1,5 ile çarpılmalıdır.

 

Durma kalkma faktörü: C
1 Saatte azami 30 defa durma kalkma 1
1 Saatte azami 60defa durma kalkma 1,2
1 Saatte 60 defadan fazla durma kalkma 1,5

 

Firmamızda imalatını yaptığımız kaplinlerin taşıyabileceği TORK değerleri DIN 740 normuna uygun olarak test edilerek ölçü tablolarında belirtilmiştir. Kullanıcı, ihtiyacı olan kaplini seçerken bulduğu TORK değerinin üzerindeki TORK ‘a dayanan kaplini tablolardan kolayca seçebilecektir.Bu seçimi yaparken motor veya redüktör milinin tabloda d(max) olarak verilen azami mil çapından küçük olmasına da dikkat etmelidir.

image018

2-Kaplin Tipinin Seçimi


A Tipi Kaplin

Elastik parçaların dar olması sebebiyle küçük kaplin çapıyla büyük çaplı mile montaj imkanı sağlar.Üç parçadan imal edilmesi sebebiyle kaplini monte edildiği milden sökmeden elastik parçaları değiştirme olanağı sağlar.Ancak elastik parçalar kapalı ortamda olduğundan bozulmaları gözlenemez dolayısıyla elastik parçalar periyodik olarak değiştirilmek zorundadır.Aksi taktirde elastik parçalar bozulduğunda metal metale çalışır ve ayaklar kırılır.

 

B Tipi Kaplin

A tipinin iki parçadan mamül şeklidir.Fiyat olarak uygundur,milin bağlandığı göbek büyük çaplıdır ve miller arası mesafenin çok dar olduğu yerde kullanılmaya çok uygundur, fakat elastik parçaları değiştirmek için bir tarafı komple sökmek gerekir.


H  Tipi Kaplin

B Tipinin değişik boydaki ara parçalı şeklidir.Miller arası uzun mesafelerin olduğu yerlerde isteğe göre değişik boyda ara parçalarla kullanılır.Kaplin bozulmadan önce periyodik olarak elastik parçalar değiştirilmelidir.


Yıldız Tip Elastik Kaplin

En güçlü kaplin tiplerinden biridir. Elastik parça dışardan gözlenebildiği için bozulma durumunda hemen müdahale edilebilir.Aşırı vibrasyonların olduğu sistemlerde büyük kesitli elastik parçaları sebebiyle güvenle kullanılır.Bozulmasını önlemek için gözle kontrol yeterlidir.Kaplin ayakları tamamen işlendiği için boşluksuz ve çok düzgün çalışır.


Tırnaklı Tip Elastik Kaplin

Mükemmel bir sistem sigortasıdır.Aşırı yüklemede lastikler yırtılsa bile kapline hiçbir zarar vermez sistem durduğunda lastikler değiştirilerek çalışmaya devam edilir.Yüksek torkları aktarmada uygun değildir.


Pernolu Tip Elastik Kaplin

Çok güçlü bir kaplin tipidir.Elastik parçaların aşınması dışardan gözlenebilir ve kaplin sökülmeden bozuk elastik parçalar yerlerinden çıkartılarak değiştirilebilir.Büyük çaplı ve birbirine çok yakın mil üzerinde küçük çaplı kaplin kullanımına olanak sağlar.


Dişli Tip Kaplin

Hidrolik pompaların değişmez favori kaplinidir.Sık dişleri sayesinde büyük montaj kolaylığı sağlar.Vibrasyona uygun değildir çünkü plastik kovan sert yapıdadır ve vibrasyonu motora iletir.Elastik parça kırıldığında kaplin bozulmaz sistem durur ,elastik kovan değiştirilerek çalışmaya devam edilir.


ME Tipi Elastik Kaplin

Jeneratörler için özel tasarlanmış flanşlı tip kaplinlerdir.Çok büyük çaplı milin alnına civatalarla bağlanan flanş dar çalışma ortamında mükemmel tork aktaracak güçtedir.Elastik parça halka şeklinde ve kapalı ortamdadır,periyodik olarak değiştirilmezse kırılmalara sebep olur.


E Tipi Elastik Kaplin

ME Tipi kaplinin flanşsız şeklidir. Yapı ve kullanım olarak B Tipi Elastik Kaplinle çok benzeşir en büyük farkı elastik ara parçadadır . Yekpare ara parça ve  güçlü gövdesi sayesinde büyük burulma mukavemetlerini aktarır.


I Tipi Elastik Kaplin

Çok yüksek burulma momentine ihtiyaç duyulan jeneratörlerde Me Tipinin yetersiz kalması durumunda soğutma delikleri ve büyük kesitli elastik ara parçaları sayesinde mükemmel çözüm sağlayan bir kaplin çeşididir.

 

image026 image024 image022 image020

 


3 – Elastik Ara Parçaların Seçimi

Normaleks = Normalex, 75 ShA sertliğinde normal kauçuktan üretilmekte olup mükemmel elastikiyette ve kalıcı deformasyonu çok düşüktür. Vibrasyon sönümleme yeteneği çok yüksektir.

Nitroleks = Nitrolex, 75 ShA sertliğinde suni kauçuktan üretilmekte olup yağ ve akaryakıt ile temas olan ortamlarda kullanılabilir. Elastikiyeti çok iyi olmadığı için kontrollü kullanım gerektirir.

Pivileks = Pivilex, 80 ShA sertliğinde polivinil termoplastikten üretilmekte olup kimyasallara dayanıklı, elastikiyeti iyi, fakat aşınma, yırtılma ve basınç mukavemeti yüksek olmayan, bu sebeple daha ziyade küçük tip kaplinlerde kullanılan ürünümüzdür.

Polileks = Polilex, 90 ShA sertliğinde termoplastik poliüretandan üretilmekte olup kimyasallara ve atmosfer şartlarına dayanıklı, çok büyük torklarda bozulmayan, aşınma mukavemeti yüksek bir malzemedir. Elastikiyeti Normaleks’e oranla düşük olsa da daha dayanıklıdır.